سافو

به بهانه تماشای نمایش "سقراط" که شخصیت سافو برایم بسیار جالب بود. (توضیح این که این نمایش تا آخر شهریور در تالار وحدت روی صحنه است.)

سافو از شاعران یونانی سده هفتم پیش از میلاد بود. سافو از زمان باستان به عنوان بزرگترین شاعر ِ غنایی شناخته شدهاست. او نخستین زنی بود که در کنار احساسات فردی، حتی خصوصیترین احساسات را در شعر بیان کرد. شعر او بر معاصراناش تأثیر بسیار گذاشت و در زمان زندگیاش نه تنها در زادگاهاش که در جایهای بس دور نیز خوانده و دکلمه میشد.
افلاطون او را ایزدبانوی دهم هنر نامیدهاست. کاتولوس از «سافوی ِ مَرد» نام برده و زاهد آسوری تاتیانوس او را «روسپی، دیوانهٔ عشق، کسی که هرزگیاش را آواز میداده» خواندهاست. بیشترین جنجال پیرامون او نیز به دلیل ِ گرایش ِ همجنسگرایانهاش بودهاست. سافو در سرودههایش عشق بین زنان را ستایش کرده است. سافو در زمان زندگیاش به خاطر شعرهایش که بخش اندکی از آن به جا ماندهاست، بسیار ستوده شدهاست. وقتی به پیرسالی درگذشت، در بسیار جاها شعرهاش نقل و خوانده میشد. ایدهٔ خودکشی که ادیت مورای فرانسوی در تجزیهٔ روانکاوانهٔ شعرهای سافو مطرح کردهاست، شاید ایدهٔ خلاقانهای باشد، اما نشانهای از نقد جدی در بر ندارد.
شعرهای سافو که بیش ار ۲۶۰۰ سال پیش نوشته شده در ستایش عشق و اندوه و شادی و زیبایی و سرشار از فضایی زنانه است. چرا که او در آن زمانها سرپرستی مدرسهای زنانه را به عهده داشت و در آنجا به دخترکان و زنان جوان هنر زیستن و هنر شعر و موسیقی را میآموخت. درآمیختگی این فضای زنانه با بیان برهنه و احساس شگفتانگیز او موجب شده که وی را به همجنسگرایی نسبت دهند و از اینرو شعرهای او در معرض اتهام و نابودی قرار گرفت و تودهای از آثار وی قربانی سلیقهی معلمان و ناسخان بعد از او شد و به عمد نابود گردید. در حالی که او عاشقانههای بسیار زیبایی خطاب به مردان دارد از جمله در شعری به نام «به یک مرد جوان…» میگوید:

برخیز و به من خیره شو!
چونان دوستی به دوستش.
آنگاه من
زیبایی برهنه در چشم هایت را
آشکار خواهم کرد.